Skip Navigation LinksDiaken-Rick-van-de-Heuvel

Interview met Rick van de Heuvel, geplubieerd in het bisdomblad "De Sleutel".

editie mei 2014.

'God in ieder mens zien'


Rick van den Heuvel is een van de twee wijdelingen voor het permanent diaconaat. Afkomstig uit Tegelen, woont hij nu al weer een jaar of vijftien in het naburige Belfeld. Samen met echtgenote Elianne en de tieners Megan en Cain. Van beroep is hij ambulant sociotherapeut bij de Rooyse Wissel in Venray. Een tbs-kliniek voor mensen met een psychische stoornis als gevolg waarvan ze de wet overtraden. Geen gemakkelijke maar wel een uitdagende baan, vindt hij.

"Hulpverlening zit mij als het ware in het bloed," geeft Van den Heuvel aan. "Daar ben ik al bijna 25 jaar mee bezig. De eerste helft van die tijd werkte ik in de jeugdzorg en de tijd daarna dus in de forensische psychiatrie. Als je na een kwart eeuw terugkijkt op deze 'carrière' kan ik niet anders dan zeggen dat hulp bieden aan anderen altijd de basis van mijn doen en laten is geweest. Je stelt jezelf wel eens de vraag hoe het komt dat ik het graag doe en het ook nog leuk vindt. Dan besef ik dat ik altijd een vorm van medelijden heb gevoeld voor mensen die moeite hebben - door welke omstandigheid dan ook - om hun leven goed in te richten. Hen daarbij op weg helpen, dat heeft mij altijd enorm gemotiveerd."

Wegwijzers…
Een praktische dienstbaarheid waaraan jaren geen gelovige dimensie verbonden was. Maar wel een grondhouding die de opstap om die dimensie binnen te treden niet moeilijker maakte. Al had hij er wel hulp bij nodig. "In mijn jonge jaren was ik zoals dat heet een cultuurkatholiek. De normen en waarden had ik van huis uit meegekregen, maar de betrokkenheid bij kerk en geloof was grotendeels verdwenen. Zoals velen van mijn generatiegenoten leefde ik vanuit een eerder katholieke mentaliteit dan een bewust geloof. Daarin kwam verandering toen ik Elianne, mijn vrouw ontmoette. Zij was al langer actief bij de Gemeenschap Emmanuel. Een beweging binnen de kerk waarvan de leden proberen om Gods oproep om dienstbaar te zijn en Christus te verkondigen in de wereld van vandaag te beantwoorden. Dit dienstbaar zijn sprak mij toch al aan en maakte de stap richting kerk niet vanzelfsprekend maar wel makkelijker. En dan rol je van het een in het ander. Kapelaan Dennis Teurlings (hij is ondertussen overleden/fvg) bijvoorbeeld vroeg mij om mee te helpen een jongerengroep op te starten. Vanuit de gedachte dat ik daar - gezien mijn achtergrond in de jeugdzorg - wel feeling voor zou hebben. Als je daaraan begint, word je min of meer gedwongen om meer met het geloof bezig te zijn. Ga je meer en meer beseffen dat dienstbaarheid vanuit een gelovige optiek een meerwaarde aan je leven kan geven. Raak je eenmaal betrokken bij het parochiële leven, dan kom je ook mensen tegen die wegwijzers kunnen zijn. Zoals pastoor John Dautzenberg. Wat hij op sociaal vlak vanuit de kerk in de parochie allemaal doet, dat sprak mij erg aan. Iets in mij sprak hem blijkbaar aan. Dat bleek toen parochiaan Arjan Langen enige jaren geleden opgenomen werd onder de kandidaten van de permanente diakenopleiding in ons bisdom. Rondom dat gebeuren zei Dautzenberg tegen mij: "Rick, dat is ook iets voor jou…" Mijn eerste reactie: 'nee, ik heb het veel te druk met mijn werk en met sport, daar heb ik helemaal geen tijd voor'. Maar toch: als je zo direct wordt aangesproken, dan suddert dat in je gedachten door. Vervolgens kwam ik in de meimaand Arjan toevallig tegen in de Kapel in het Zandt in Roermond. Ook hij legde mij bij die gelegenheid de vraag voor of het diaconaat niets voor mij was. Ik gaf dezelfde reactie: nee, ik heb mijn werk en mijn sport, daar heb ik de handen aan vol. Het was opnieuw Arjan die voor de ommekeer zorgde. Hij stelde voor dat ik eens een studieweekend van de diakenopleiding mee zou lopen. Om te zien wat het inhield. Dat weekend trok mij over de streep. Ja, wist ik toen: het diaconaat is iets voor mij."

Verlangen…
Elianne, zijn vrouw, had de geleidelijke weg meegelopen die leidde naar de definitieve keuze. Die zij dan ook van harte onderschreef. De studie en vorming tijdens de voorbije vijf jaren diakenopleiding leidt niet zozeer naar een ander leven, vindt Van den Heuvel, maar maakt het leven wel anders. "Ik kijk toch ook met iets andere ogen naar de mensen voor wie ik werk. Of ze nu delinquent, misdadiger, patiënt of cliënt worden genoemd: voor mij zijn het op de eerste plaats mensen. Mensen die zoals ieder van ons verlangen naar liefde en geborgenheid. Ik werk met hen vanuit de gedachte dat God in ieder van hen aanwezig is ondanks datgene wat ze gedaan hebben. Dat positieve, goddelijke in hen naar boven brengen, dat zie ik als mijn opdracht. Dat ik die mag vervullen, dat blijf ik geweldig vinden. Het geloof sterkt me daarin. Te zien en te weten bij iedere contact: 'er zit iets goeds in jou', en te helpen bij het beantwoorden van de vraag 'waar zit jouw pijn, hoe kun je verder in het leven'. Ik wil naast hen staan en samen de weg bewandelen die hun hoop, toekomst en perspectief biedt voor een ander, beter leven."

Hij heeft in de praktijk geleerd hoe belangrijk de interactie tussen hulpvrager en hulpverlener kan zijn. Al is het op termijn zoals hij in een voorbeeld beschrijft. "In de jeugdzorg had ik eens te maken met een jongen - een jaar of twaalf - die een conflict had met zijn vader. Hij vocht dat met mij uit. Onhandel- en ongenietbaar was hij. Op een keer dreigde hij door het lint te gaan en moest ik hem fysiek tegenhouden. Om hem af te leiden en op andere gedachten te brengen ben ik met hem naar de friettent gegaan. Hij draaide inderdaad bij. Zeven jaar later kom ik hem tegen. Bij alles wat er gebeurd, wat hem overkomen was, had hij de beste herinnering overgehouden aan dat 'frietmoment'. Die persoonlijke aandacht, die persoonlijke ontmoeting op dat moeilijke moment was hem altijd bijgebleven. Mij niet. Hij liet mij zien: wat jij niet zo belangrijk vindt, kan iemand juist heel belangrijk vinden, in vergelijkbare gevallen zelfs een leven ten goede beïnvloeden. Dat is toch ook wat de Jezusverhalen laten zien en wat Hij heeft voorgeleefd: Hij probeerde mensen te helpen, ze op de weg naar God te zetten. Daar kunnen we nog altijd veel van leren."

Respect…
In zijn omveld heeft hij geen of weinig last ondervonden als het over zijn opgang naar het diaconaat gaat. Integendeel heeft mij mogen constateren. "Op het werk heb ik wel eens gekscherend gezegd: als wij 80 jaar terug konden gaan in de tijd, waren we nu allemaal paters en zusters geweest, daarmee verwijzend naar het gegeven dat de zorg in die tijd grotendeels aan religieuzen toeviel… Het zijn grapjes die wel gesmaakt worden. Door de meesten… Nu het richting wijding gaat, is het mooi om mee te maken dat veel collega's enthousiast en blij voor mij zijn. Sinds duidelijk werd dat ik die weg ging is er tot op zekere hoogte toch al iets veranderd in het onderlinge contact. Eerder dan vroeger krijg je met collega's gesprekken over zingeving, vaak heel mooie en waardevolle gesprekken. Zoals de tbs'ers met je omgaan, heeft iets weg van de Goede Week: het ene moment is het alleluja, het volgende krijg je een trap na. Dat heeft Jezus dus ook meegemaakt. Maar Hij leert ons ook dat iedereen een schepsel van God is en dat in iedereen iets goeds zit. Daarom ook heb ik nu veel meer plezier in mijn werk dan vroeger. Nee, globaal gezien vind ik gewoon dat ik respect krijg voor de keuze die ik gemaakt heb. "

Kracht om de weg te gaan die hij gaat, haalt hij uit het gebed, de viering van de Eucharistie, de aanbidding maar ook in het dagelijkse contact met mensen, want "in die mensen ontmoet ik God", zegt hij daarover. "Die momenten zijn waardevol. De liturgie is belangrijk maar de diaconie is misschien nog belangrijker. Daarom ben ik zo blij met het door pastoor Dautzenberg in het leven geroepen 'Victorfonds' dat in onze parochies functioneert. Het fonds wil mensen die hulp nodig hebben, waar mogelijk materieel of financieel ondersteunen. Pure diaconie waar ik graag in wil gaan staan ook omdat daarin mijn kracht, mijn roeping ligt. Ook zou ik graag iets willen betekenen in de ontmoeting met mensen die eenzaam zijn. En dat zo is mij duidelijk geworden, zijn er heel wat…"

Goede balans…
Hij beseft heel goed dat hij om een goede balans te houden tussen werk en de vervulling van het diaconaat moet woekeren met zijn tijd. "In de opleiding wordt benadrukt dat je eerst en vooral diaken voor je gezin bent. Maar de ervaring leert dat er diakens zijn, die in het begin hard van stapel lopen en moeite hadden om een goed evenwicht tussen beide te vinden. Die onbalans wil ik zeker vermijden. Ook omdat ik onregelmatige diensten draai, biedt dat mogelijkheden omdat ik op weekdagen overdag inzetbaar ben, maar ook moeilijkheden omdat weekendwerk de deelname aan liturgische vieringen in de weg staat. Het zal zich in de praktijk moeten vinden hoe het allemaal het beste in te richten is."